In de wetenschap is opvallend weinig aandacht voor het beheer van de openbare ruimte. Dat is de conclusie van de Verkenning Programma MPS, uitgevoerd door de WUR.

Aanleiding

Een kopgroep van vijf gemeenten en iAMPro hebben het initiatief genomen om het beheer van de openbare ruimte op de kaart te zetten en beter in te bedden in academisch onderwijs en onderzoek. Dat heeft geleid tot een Programma Managing Public Space, dat een nieuw perspectief moet bieden op de opgaven waar de beheerwereld voor staat. In het kader van dit programma is een eerste verkenning uitgevoerd.

Doel van de verkenning

Doel van deze verkenning is om te onderzoeken of er voldoende potentie is voor het ontwikkelen van een wetenschappelijke basis in het Programma Managing Public Space en om onderzoeksthema’s en -vragen te formuleren. De verkenning bestaat uit twee delen: een praktijkverkenning naar de kennisbehoefte in de beheerwereld (enquête, focusgroep en trendverkenning) een verkenning van de wetenschappelijke kennisleemten over beheer van de openbare ruimte (literatuuronderzoek).

Aanpak

Voor het literatuuronderzoek is Engelstalige1 wetenschappelijke literatuur van de afgelopen 10 jaar over beheer van de openbare ruimte gezocht met behulp van een wetenschappelijke zoekmachine, Scopus2, aan de hand van gestructureerde zoekopdrachten (queries). Net als in de praktijkverkenning hebben we daarbij onderscheid gemaakt tussen het fysieke domein (de fysieke omgeving, de systemen en de opgaven) en het sociale domein (de verhouding tussen overheid, markt, belangorganisaties en burgers en de wijze waarop zij in het beheer worden betrokken).

Resultaten

Nagenoeg alle geselecteerde publicaties zijn artikelen; er zijn slechts enkele relevante boeken en proceedings van conferenties. Dit heeft te maken met het feit dat in de meeste vakgebieden het publiceren van artikelen in wetenschappelijke tijdschriften de belangrijkste manier is om onderzoeksresultaten toegankelijk te maken. De geselecteerde artikelen zijn in 36 verschillende tijdschriften gepubliceerd. Er zijn geen tijdschriften die er uitspringen qua aantal publicaties. Opvallend is dat de publicaties die we met de zoekopdracht in het sociale domein hadden geselecteerd voor een belangrijk deel zijn gepubliceerd in tijdschriften in omgevingswetenschappen en ingenieurswetenschappen en dat omgekeerd de publicaties die zijn geselecteerd in het fysieke domein voor een belangrijk deel zijn gepubliceerd in tijdschriften in de sociale wetenschappen. Er is dus sprake van een duidelijke overlap tussen het fysieke en sociale domein.

Conclusie

Een belangrijke conclusie van de verkenning is dat beheer, ontwerp en planning sterk met elkaar zijn verbonden. De transities waarmee de beheerwereld wordt geconfronteerd, zijn complex, op zich en vooral in hun onderlinge samenhang. Het vraagt om een integrale en strategische aanpak waarin de relatie van beheer met ontwerp en planning wordt versterkt en de korte termijn wordt verbonden met de middellange term van stedelijke vernieuwing en herontwikkeling en de lange termijn van het in stand houden, vervangen en vernieuwen van systemen. Een andere conclusie van de verkenning is dat het fysieke en het sociale domein sterk met elkaar zijn verbonden. Een eenvoudige ‘technische’ oplossing voldoet vaak niet meer. De huidige maatschappelijke context waarin overheden, marktpartijen, belangenorganisaties en burgers betrokken zijn bij het formuleren van doelen en het inzetten van middelen (governance) vraagt om een veranderende rol van de beheerwereld, stelt andere eisen aan aanpak en beheeroplossingen.

De verkenning is uitgevoerd door Marlies Brinkhuijsen, Ahmed Esmail, Simone Takx en Thomas Hartmann van Wageningen University en gepubliceerd in september 2019.

Download de volledige Verkenning Programma Managing Public Space in pdf